Kent Sanayisi oldukça düşük yoğunluktadır. Genel sıralamasında da 35.sıradadır. Diyarbakır, Türkiye'nin nüfus ta 9.büyük şehri, yüz ölçümde 7. büyük şehridir. 5 saatlik mesafelerde Türkiye nüfusunun % 12'sine ve Ortadoğu sınır kapılarına ulaşma imkânı vardır. Merkezde 3 adet olmak üzere toplam 6 adet Küçük Sanayi Sitesi vardır ve yaklaşık 1200 işyerinde tahminen 10.000 kişi çalışmaktadır. Merkezde de altyapı çalışmaları devam eden 3.oto tamirciler sitesi bulunmaktadır. KOBİ tanımına giren ise 350 civarında işletme vardır ve yaklaşık 12,000 kişi çalışmaktadır.

Sanayimizin sektörel dağılımında ilk sırayı %25 ile gıda sektörü yer almaktadır. Madencilik sektörü %20 civarlarında ikinci sırada yer almaktadır ve bunun %90'lık kısmı, ocaklar da dâhil edildiğinde mermer sektöründen oluşmaktadır.

Üçüncü sırada tekstil sektörü %18 ile gelmektedir, bunun % 80'lık kısmı sezonluk çalışan çırçır fabrikalarıdır.

Organize Sanayi Bölgemiz 532 hektarlık alana kurulmuştur 228 parsele ayrılmıştır. Doluluk oranı üretime geçen firmalar baz alındığında şu anda %60 olan OSB'nin tamamlanması durumunda tahminen 170 fabrika üretime geçecek yaklaşık 10.000 kişi daha istihdam edilecektir.

Diyarbakır'da toplam istihdamdaki sanayinin payı %3.8, ülke ortalaması %13.4 dür. Yani, ülke ortalamasından 4 kata yakın daha düşüktür. Bu durum büyüme ve kurumsal yapının yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Nitelikli eleman yetersizliği bölgemizde genel bir sorundur, ancak, işletmelerimizdeki eğitim ve kurumsal yetersizlik personelin devamlılığını sağlamamaktadır.

Sanayimizdeki kapasite kullanım oranı ülke ortalamasından yaklaşık 10 puan daha düşüktür. Kapasitenin düşük olmasının birçok nedeni vardır, ancak en önemli neden insan kaynakları sorunudur. Mesleki eğitimlere bu çerçevede ağırlık verilmelidir. Bu konuda ki görevlendirilmiş kurumlar çok daha etkin hale getirilmelidir.

KOBİ sınıfına giren 350'ye yakın işletme vardır. Son beş yılda kurulan KOBİ sayısı toplam KOBİ sayımızın %52'sine denk gelmektedir. Ancak, KOBİ'lerimizin %83'ü 1-9 arasında personel çalıştıran küçük KOBİ'lerdir, ülke ortalaması burada %58'dir. Yani, girişimcilik ve kurulma aşamasındaki sorunlar genel olmakla beraber, esas sorun büyümeyle alakalıdır. KOBİ'lerimiz kurulduğu seviyede kalmaktadır. Küçük sanayi büyüyerek, arkasından küçük sanayiyi tetikleyememektedir. Türkiye'nin önde gelen büyük sanayi kuruluşları kısa dönemde bölgemizde yatırım yapması (güvenlik, insan kaynağı yetersizliği, hammaddeye uzaklık, komşu ülkelerdeki belirsizlik vb..nedenlerle) mümkün gözükmemektedir. Bu nedenle ilimizde büyük sanayi kuruluşları devlet eliyle oluşturulmalıdır.

Çok net ölçülemese de ilimizde sanayinin yarattığı katma değeri %1,1 civarındadır. Örneğin, Marmara bölgesinde bu oran %55 civarındadır. Bu durum, sanayimizde ürün çeşitliliğinin azlığı, pazar kısıtlılığı ve teknoloji kullanımının düşüklüğünün sonucudur. Sanayimizin büyüme ve kurumsal yetersizlikleri, sorunların temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle, ilimizde sanayiye yönelik hizmet sektörü de gelişmemektedir. Bir başka sanayinin tedarikçisi olamamakta veya Ar-Ge altyapısını kuramamaktadır. Bu nedenle üniversite-KOBİ işbirliği geliştirilmeli ve teknoparkların kurulması hızlandırılmalıdır.

İşletmelerimizin ancak % 11.8'i ihracat yapmaktadırlar ve ihracat yapan firmalarımızın %55'e yakın kısmı Irak'a ihracat yapmaktadır. Ortadoğu ve Asya ülkelerine ihracat yapan firmalarımızın oranı ise % 70'e yakındır. Bu da bu bölgedeki ihracat politikasının yönünü açıkça ortaya koymaktadır. Toplam ihracatımız 91 milyon dolardır, bunun %53'ünü mermer sektörü yapmaktadır. İhracat yapamamamızın en büyük nedeni ise % 45 nitelikli eleman eksikliği, %25 teknolojik kullanma yetersizliği, %20 kapasite sorunudur. Bu çerçevede özellikle dış ticaret destekleri bölgemizdeki firmalara Irak, Suriye ve İran için uygulanmalıdır.

Sanayicilerimizin sadece %22'si kredi kullanmaktadır. Bunların %25'i KOSGEB desteklerinden faydalanmaktadır. 5084 sayılı yasadan faydalanan ülke genelindeki işletmelerin sadece %11'i GAP bölgesindedir. Yatırım ve işletme kredilerinde teminat sorunu en büyük problemdir.

Bir başka temel sorun da, devlet destekleri özellikle bölgemizde fikir aşamasında devreye girmelidir. Çünkü öz sermaye yetersizliği ciddi bir sorundur.

Ancak yaşanan gelişmeler çok kötümser değil. Çünkü aile şirketlerimizde kuşak değişimleri oluyor. Geçmiş kuşaklara göre daha eğitimli ve daha donanımlı olan yeni kuşaklar aile şirketi mantığından ziyade, kurumsal yapıyı önemsiyorlar. Bu da bizim sanayi kültürümüze yenilikler katıyor. Ortadoğu'da bazı ülkelere vize kalkmasının ardından ise üretim ve ihracattaki payımız hızla artacak.

Sanayicimiz için yapılması gereken en önemli şey ise navlun ve girdi maliyetleri ile ilgili ciddi destekler sunmak. Eğer bunlarla ilgili ciddi destekler sunulursa negatifler, direkt olmasa da yerini gerçek anlamda pozitiflere bırakacaktır.